Ethiek in tijden van schaarste 

Applaus voor de zorg is mooi, maar zijn we ook bereid om voldoende middelen in te zetten?

Ethiek is geen luxe, maar wel een noodzaak 

Covid-19 heeft niet enkel de noodzaak van een cultuuromslag bloot gelegd, maar ook de werkvloer geconfronteerd met het probleem van de schaarste. Dit was reeds het geval voor de pandemie, maar deze heeft dit probleem aangescherpt.  

Wat de pandemie ook heeft duidelijk gemaakt is de noodzaak aan ethiek op de werkvloer. Zorgverstrekkers werden geconfronteerd met patiënten die alleen moesten sterven, bewoners die geen bezoek kregen en dit gedurende maanden,…enkele feiten uit een hele rits situaties die zorgverstrekkers ook emotioneel hebben aangegrepen. 

De kreet  van vele zorgverstrekkers dat ethische reflectie wel degelijk zijn nut heeft, maar teveel tijd in beslag neemt klinkt steeds luider. Wat doen we eraan?  

Ethiek is geen luxe, maar wel een noodzaak en hoe realiseren we ethische reflectie op de werkvloer, meer nog hoe gaan we om met het dilemma van de tijd versus de noodzaak?  

Koppen bij elkaar 

WEPE is niet de enige instantie of groep die zich bezig houdt met ethiek op de werkvloer, er zijn er ook nog anderen (alhoewel niet zoveel…). We denken dan bv. aan de Spiegeling,  Broodje Ethiek van UZ Leuven,…. Andere werkgroepen houden zich meer bezig met het ontwikkelen van richtlijnen, maar dan vooral vanuit een academische benadering, iets waar de werkvloer niet zoveel aan heeft.  

Vandaar het voorstel om contact op te nemen met deze groepen die zich vooral bekommeren om ethische reflectie op de werkvloer.  

Maar het zou ook interessant zijn om de academische wereld te bevragen rond het thema van de schaarste in combinatie met ethiek.  

Daarnaast hebben we het Belgisch raadgevend comité voor bio-ethiek dat de situatie in de WZC gedurende de eerste lockdown evalueert. Heel wat actoren werden gehoord en het is interessant om ook hiermee aan de slag te kunnen gaan. 

Wat kunnen wij doen? 

Op zoek naar goede praktijken 

“Steek er wat van op”- namiddagen 

Zorgverstrekkers (niet enkel verpleegkundigen) zijn zeker op zoek naar middelen om voldoende tijd te maken voor kritische, ethische reflectie op de werkvloer. Er zijn ook zeker actoren die dit al onder één of andere vorm reeds gerealiseerd hebben. Zij kunnen inspirerend werken. We kunnen dit doen aan de hand van workshops of lezing-namiddagen. Ook academici kunnen we aan bod laten komen vanuit hun onderzoekdomein.  

De hand aan de ploeg 

We hebben al wat ervaring met workshops moreel beraad. Ook dit kunnen hernemen. Covid heef ook hier stokken in de wielen gestoken. Deze workshop-namiddagen hebben steeds heel wat succes gehad. Blijft echter de vraag van de opvolging. Wat doen de mensen hiermee concreet? 

Ethiek in de week van de verpleegkunde.  

De ethiekdag in de week van de verpleegkunde kunnen we schaarste als thema naar voor schuiven: schaarste aan middelen, aan medewerkers,…aan tijd. Hoe geven we ethiek zijn plaats op de werkvloer in tijden van schaarste. Niets is zo actueel als dit onderwerp.  

We hoeven dit niet alleen te doen… 

NVKVV heeft heel wat werkgroepen. Met de werkgroep GGZ hebben we al contacten, maar dit kunnen we uitbreiden. Allen worden ze geconfronteerd met dit probleem. Waarom bevragen we deze werkgroepen niet rond dit probleem? 

Julien Libbrecht