Organisatie in de kijker

Organisatie in de kijker

Handelingsgerichte methodieken	Introductie	Reflectieve methodieken
Methode in de kijker	Catalogus	Organisatie in de kijker

Op deze pagina willen we zorgorganisaties zelf aan het woord laten om met ons te delen hoe ze ethisch overleg in hun organisatie gestalte geven. Op die manier willen we na verloop van tijd een overzicht geven van de ethiekontwikkeling in het Vlaamse zorgveld. Uiteraard is een visie op ethiek nooit neutraal en kan ze ruimte geven tot discussie. Maar juist daarom vinden we het verrijkend om verschillende visies naast elkaar te plaatsen zonder zelf een standpunt in te nemen. Het is de bedoeling om telkens één organisatie aan het woord te laten gedurende een drietal maanden, daarna komt er een volgende aan bod. We zullen ook een historiek van deze bijdragen in onze site opnemen, zodat men ook de vorige pagina’s kan blijven raadplegen. We presenteren van elke organisatie een tekst en een interview met een of meerdere medewerkers die verantwoordelijkheid dragen in het ethisch beleid.

Historiek

Vonkel is de tweede organisatie die aan bod komt. De eerste was het Wit-Gele Kruis Vlaams Brabant.

Missie

Vonkel wil ervoor zorgen dat iedere burger de nodige informatie en begeleiding kan vinden omtrent levenseindevragen en -beslissingen. De ervaring leert dat de bestaande wetgeving over patiëntenrechten, palliatieve zorg en euthanasie heel wat mogelijkheden biedt. Toch blijven er veel vragen, onduidelijkheden en twijfels bestaan. Daarom wil Vonkel luisteren, informatie en documentatie verstrekken en daadwerkelijk steun bieden waar mensen alleenstaand en zoekend zijn. Ontmoeting, informatie, zelfbeslissingsrecht, verantwoordelijkheid, zorg, solidariteit en pluralisme zijn de sleutelwoorden in de werking.

Visie

Het Vonkelhuis biedt een onbevooroordeeld luisterend oor aan mensen met een vraag rond sterven, dood en rouw. Iedereen is er welkom tijdens de openingsuren van het onthaal. De activiteiten worden verzorgd door een team van goed opgeleide vrijwilligers. Zij luisteren, geven informatie en documentatie of verwijzen door. De vrijwilligers gaan ook op huisbezoek. De vele telefoonoproepen en mails worden zorgvuldig beantwoord. Ontmoeting staat centraal in de werking. De vrijwilligers zijn ook, als de betrokkene er om vraagt, ondersteunend aanwezig bij een euthanasie-uitvoering. Zij bieden aan om buddy te zijn voor mensen die nood hebben aan steun en nabijheid in hun zoektocht om het leven sereen te kunnen verlaten of nog proberen de levensmoed terug te vinden.

Waarden

• Respect
• Respect voor autonomie= Zelfbeschikking
• Vriendelijkheid
• Beleefdheid
• Zorgzaamheid
• Gelijkwaardigheid
• Eerlijkheid
• Geduld
• Zelfbeheersing
• Integriteit

Inbedding van ethiek binnen de organisatie

Om binnen Vonkel integer te kunnen werken, vertrekt men vanuit een deontologische code die bestaat uit een aantal ongeschreven gedragsregels. Bijvoorbeeld.

• Onbevooroordeeld luisteren;
• Respect voor de autonomie van de persoon;
• Respect voor elke levensovertuiging;
• Patiëntgerichtheid, waarbij het verstrekken van correcte informatie en helder taalgebruik in contact met patiënten centraal staan;
• Loyaliteit en samenwerking binnen team om te zorgen voor de best mogelijke dienstverlening;
• Zorgvuldig beheer van onze middelen;
• Discretie en zwijgplicht of beroepsgeheim.

Gezien in Vonkel zowel de onthaalmedewerkers, intakers, artsen en stagiairs onderling gegevens delen, hebben allen een gedeeld beroepsgeheim. In het onthaal, bij het eerste contact met de patiënten, wordt om die reden nooit naar persoonsgegevens gevraagd. Hoewel de onthaalmedewerkers ook gebonden zijn aan het beroepsgeheim laat de anonimiteit toe dat de bezoekers in het onthaal vrijuit kunnen spreken. De intakers en artsen vragen aan de patiënt of ze hun medische gegevens kunnen opvragen. We bieden hen een toestemmingsformulier aan om bepaalde gegevens op te vragen van hun behandelaars. Om het beroepsgeheim te respecteren, worden door de studenten thuis geen patiëntengegevens verwerkt. Wanneer een patiënt in de wachtruimte zit met meerdere patiënten wordt de naam nooit vernoemd wanneer het zijn of haar beurt is. De discretieplicht impliceert ook dat patiëntgebonden verhalen, situaties nooit in het openbaar verteld worden. Zelfs anoniem zouden deze kunnen herkend worden vandaar de zwijgplicht.

Vonkel hecht ook veel belang aan zorg voor de naasten. Bij levenseindebeslissingen maken ook zij een rouwproces door. Indien de patiënt daarmee akkoord gaat, worden de naasten zoveel mogelijk bij de begeleiding betrokken. Maar de patiënt zelf heeft daarbij wel het laatste woord. Als die geen contact met zijn naasten meer wil, dan moet die keuze gerespecteerd worden.

Ethisch overleg op de werkvloer – methodieken

Gezien de ethisch gevoelige materie nl. de vraag naar levensbeëindiging op verzoek van de patiënt voornamelijk bij patiënten met een psychiatrische aandoening kunnen zich vaak ethische dilemma’s voordoen. Bijvoorbeeld:

• Kan een euthanasieprocedure omwille van een psychiatrische problematiek gestart worden bij een moeder met twee jonge kinderen?
• Kan een euthanasieprocedure omwille van psychiatrische problematiek gestart worden bij een persoon jonger dan 25 jaar?
• Kan een euthanasieprocedure gestart worden omwille van psychiatrische problematiek bij iemand met een verslaving (drugs, alcohol, …°)
• Hoe omgaan met iemand die niet wil dat de familie betrokken wordt bij een euthanasie ?
• Wat kunnen we vanuit Vonkel doen als de huisarts geen begrip heeft voor de euthanasievraag?

Het is niet evident om hierop antwoorden te vinden. In de eerste plaats is een grondige kennis van de wetgeving essentieel. Elke situatie zal individueel moeten bekeken worden en de zorgvuldigheid bij een uitklaring van een euthanasievraag is heel belangrijk. Daarom dienen ook de behandelaars van de patiënt bij de begeleiding betrokken te worden. Maar wat al de patiënt dit niet wil?

Het is duidelijk dat meerdere gesprekken met de betrokkene nodig zijn om een weloverwogen advies te kunnen geven. Vandaar dat de uitklaring ‘tijd’ vraagt om tot een gefundeerde beslissing te komen. De inbreng van elkeen in een teamvergadering is dan ook bijzonder waardevol.

Rekening houden met de context, vóór en tegen afwegen om tot een gefundeerd advies te komen, kan de verantwoordelijkheid van de artsen en van elke medewerker bijdragen tot een zorgzame besluitvorming.

Contactgegevens

Vonkel, een luisterend huis Zwijnaardsesteenweg nr. 41-43 9000 Gent 09 330 40 51 welkom@vonkeleenluisterendhuis.be